Tuần đầu tháng 12 ghi nhận hàng loạt diễn biến đáng chú ý trong lĩnh vực chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo. Ở Việt Nam, nhiều hoạt động chính sách được triển khai đồng bộ, trong khi quốc tế chứng kiến các tập đoàn lớn tăng tốc đầu tư AI cùng với những biến động mạnh của chuỗi cung ứng công nghệ. Bản tin này tổng hợp và phân tích toàn diện những điểm nổi bật, giúp doanh nghiệp và người làm công nghệ nắm bắt xu hướng mới để chuẩn bị cho năm 2026.
Chuyển đổi số đã bước sang giai đoạn tăng tốc, khi cả chính phủ lẫn doanh nghiệp đều đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ nền tảng như dữ liệu, hạ tầng số, và đặc biệt là AI. Trên thế giới, các Big Tech tiếp tục theo đuổi chiến lược AI-first, kéo theo nhu cầu khổng lồ về chip và mô hình mã nguồn mở. Trong nước, cơ quan quản lý liên tục triển khai đào tạo, xây dựng khung pháp lý và định hình hướng phát triển đến 2030. Điều này tạo ra “điểm giao” mạnh mẽ giữa nhu cầu thị trường và năng lực công nghệ.
PHẦN 1: BẢN TIN TRONG NƯỚC
1. BỘ KH&CN KHAI GIẢNG KHÓA TẬP HUẤN CHUYỂN ĐỔI SỐ CHO CÁN BỘ, CÔNG CHỨC
Bộ Khoa học và Công nghệ đã tổ chức khóa tập huấn chuyển đổi số dành cho đội ngũ cán bộ, công chức ở nhiều đơn vị trực thuộc. Chương trình được thiết kế nhằm cập nhật kiến thức về xu hướng công nghệ mới, hướng dẫn sử dụng các nền tảng số phục vụ công tác chuyên môn và nâng cao năng lực triển khai các quy trình điện tử trong cơ quan nhà nước.
Nội dung khóa học tập trung vào ba trọng điểm:
- Nhận thức về chuyển đổi số và vai trò của dữ liệu trong quản lý nhà nước.
- Kỹ năng sử dụng công nghệ, bao gồm nền tảng số, phần mềm quản lý công việc và các ứng dụng hỗ trợ ra quyết định.
- Đảm bảo an toàn thông tin và tuân thủ pháp lý, giúp cán bộ hiểu cách vận hành hệ thống số một cách an toàn.
Đây là một phần trong lộ trình đồng bộ của Bộ KH&CN nhằm hỗ trợ thực thi Đề án Chính phủ số giai đoạn 2025–2030. Việc tăng cường năng lực nhân sự được xem là yếu tố then chốt giúp đưa các hệ thống hành chính điện tử vào vận hành hiệu quả, qua đó nâng cao chất lượng dịch vụ công và giảm thời gian xử lý thủ tục cho người dân.
2. THỨ TRƯỞNG BỘ KH&CN: “AI LÀ CƠ HỘI LỊCH SỬ ĐỂ VIỆT NAM BỨT PHÁ”
Thứ trưởng Bộ KH&CN nhấn mạnh rằng AI đang mở ra “cơ hội lịch sử” cho Việt Nam trong tiến trình phát triển kinh tế – xã hội. Nhận định này xuất phát từ việc AI có thể giúp tối ưu nguồn lực, tự động hóa quy trình và tạo ra các mô hình kinh doanh mới trong nhiều lĩnh vực.
Bộ KH&CN cho rằng Việt Nam có một số nền tảng thuận lợi để phát triển AI: lực lượng kỹ sư CNTT lớn, tốc độ phổ cập Internet nhanh và hệ sinh thái startup công nghệ đang phát triển mạnh. Để tận dụng cơ hội, Bộ đề xuất:
- Đẩy mạnh đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D).
- Khuyến khích doanh nghiệp ứng dụng AI trong sản xuất, dịch vụ, logistic và chăm sóc khách hàng.
- Tăng cường hợp tác quốc tế để tiếp cận công nghệ tiên tiến.
Thông điệp của Thứ trưởng cho thấy định hướng nhất quán của Việt Nam: xem AI là động lực thúc đẩy năng suất lao động và là yếu tố quan trọng trong chiến lược chuyển đổi số quốc gia.
3. QUỐC HỘI: AI VÀ CHUYỂN ĐỔI SỐ LÀ ĐỘNG LỰC PHÁT TRIỂN KINH TẾ ĐỘT PHÁ
Trong phiên thảo luận đầu tháng 12, nhiều đại biểu Quốc hội đồng thuận rằng AI và chuyển đổi số cần được coi là động lực tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới. Quan điểm này được đưa ra trên cơ sở đánh giá hiệu quả của các mô hình chuyển đổi số đã triển khai tại địa phương và doanh nghiệp.
Một số định hướng chính được nêu tại phiên họp bao gồm:
- Xây dựng hành lang pháp lý hoàn chỉnh cho dữ liệu mở, bảo vệ dữ liệu cá nhân và vận hành mô hình AI một cách có trách nhiệm.
- Phát triển hạ tầng số quốc gia, đặc biệt trong điện toán đám mây, kết nối mạng diện rộng và cơ sở dữ liệu dùng chung.
- Tạo cơ chế thí điểm (sandbox) cho doanh nghiệp triển khai ứng dụng AI trong tài chính, y tế, năng lượng và giáo dục.
Quốc hội cũng nhấn mạnh rằng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đột phá, cần gắn ứng dụng AI với cải cách hành chính, số hóa hoạt động doanh nghiệp và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Đây là nền tảng quan trọng để Việt Nam hòa nhịp cùng xu thế phát triển của thế giới.
4. TÀI CHÍNH SỐ TẠI VIỆT NAM TĂNG TRƯỞNG MẠNH TRONG ĐẦU THÁNG 12
Khối tài chính – ngân hàng tiếp tục là lĩnh vực ghi nhận nhiều thay đổi tích cực trong quá trình chuyển đổi số. Trong đầu tháng 12, các ngân hàng báo cáo lượng giao dịch trực tuyến, thanh toán không tiền mặt và dịch vụ số tăng trưởng ổn định. Nhiều tổ chức đang triển khai các tính năng mới như mở tài khoản từ xa qua eKYC, định danh đa lớp và quản lý giao dịch theo thời gian thực.
Một số ngân hàng ứng dụng AI để cải thiện năng lực phân tích dữ liệu và bảo mật, chẳng hạn:
- AI phân tích hành vi giao dịch, giúp phát hiện giao dịch bất thường.
- Chatbot hỗ trợ khách hàng, rút ngắn thời gian phản hồi.
- Tự động hóa quy trình nội bộ, giảm khối lượng xử lý thủ công.
Sự phát triển của tài chính số trong nước phù hợp với xu hướng quốc tế, nơi các ngân hàng lớn như HSBC hay JPMorgan đang đầu tư mạnh vào Generative AI để nâng cao chất lượng dịch vụ. Điều này cho thấy Việt Nam đang bắt kịp nhanh với chuẩn mực toàn cầu và mở rộng nền tảng cho kinh tế số.
PHẦN 2: BẢN TIN QUỐC TẾ
1. HSBC HỢP TÁC MISTRAL AI ĐỂ TĂNG TỐC TRIỂN KHAI GENERATIVE AI
Một trong những thông tin nổi bật nhất tuần qua là việc ngân hàng HSBC chính thức công bố hợp tác chiến lược với Mistral AI – startup AI hàng đầu châu Âu đang cạnh tranh trực tiếp với OpenAI và Anthropic. Sự hợp tác này cho phép HSBC tích hợp các mô hình Generative AI của Mistral vào hệ thống phân tích dữ liệu, quản trị rủi ro, xử lý tài liệu và hỗ trợ khách hàng.
Động thái này cho thấy các định chế tài chính lớn đang chuyển từ giai đoạn “thử nghiệm AI” sang “triển khai thực chiến”, đặc biệt trong lĩnh vực tự động hóa quy trình, chống gian lận và tối ưu vận hành. HSBC kỳ vọng khả năng sinh ngôn ngữ tự nhiên (NLG) của Mistral sẽ giúp rút ngắn thời gian xử lý báo cáo tài chính, tăng tốc kiểm toán nội bộ và nâng cao hiệu quả mô hình dự báo kinh doanh.
Sự kiện này cũng thể hiện xu hướng mới của ngành tài chính: chủ động xây dựng năng lực AI nội bộ thay vì chỉ phụ thuộc vào đối tác công nghệ truyền thống.
2. APPLE BỔ NHIỆM AMAR SUBRAMANYA LÀM PHÓ CHỦ TỊCH PHỤ TRÁCH AI
Apple tiếp tục tái cấu trúc bộ máy AI khi bổ nhiệm Amar Subramanya, cựu lãnh đạo của Google và Snap, vào vị trí Phó Chủ tịch phụ trách mảng AI. Sự bổ nhiệm này diễn ra trong bối cảnh Apple chuẩn bị mở rộng “Apple Intelligence” – hệ sinh thái AI tích hợp trên iPhone, iPad và Mac.
Việc đưa một chuyên gia kỳ cựu về xử lý ngôn ngữ tự nhiên và hạ tầng ML vào vị trí lãnh đạo cấp cao cho thấy Apple đang đặt cược mạnh vào các tính năng AI chạy trực tiếp trên thiết bị (on-device AI), đảm bảo quyền riêng tư và tốc độ xử lý. Apple cũng đang đẩy nhanh những cải tiến như Siri thế hệ mới, AI hỗ trợ lập lịch thông minh và tính năng tổng hợp nội dung theo ngữ cảnh.
Động thái này giúp Apple thu hẹp khoảng cách với các đối thủ đang dẫn đầu về AI như Google Gemini hay OpenAI ChatGPT, đồng thời tạo nền tảng cho thế hệ thiết bị mới vào năm 2026.
3. CƠN SỐT AI GÂY KHỦNG HOẢNG CHUỖI CUNG ỨNG CHIP NHỚ TOÀN CẦU
Sự bùng nổ nhu cầu AI tiếp tục tạo sức ép mạnh lên ngành bán dẫn, đặc biệt là thị trường chip nhớ (DRAM và HBM). Các hãng sản xuất chip cho biết nhu cầu chip phục vụ mô hình AI – từ data center đến máy trạm – đã tăng vượt mức dự báo. Điều này khiến giá chip nhớ tăng liên tục và đẩy nhiều ngành khác vào tình trạng thiếu hụt linh kiện.
Khủng hoảng chuỗi cung ứng chip lần này có tính chất khác so với giai đoạn COVID-19: thay vì thiếu do gián đoạn vận chuyển, thị trường hiện thiếu do cầu tăng quá nhanh khi các doanh nghiệp toàn cầu đổ xô xây dựng hệ thống AI.
Nhiều chuyên gia cảnh báo rằng sự thiếu hụt chip HBM – loại chip quan trọng cho mô hình Generative AI – có thể gây ra việc chậm tiến độ triển khai AI ở quy mô lớn, đồng thời nâng chi phí điện toán gấp 2–3 lần. Điều này buộc các doanh nghiệp phải tối ưu chiến lược AI: chỉ triển khai những dự án có ROI cao và hạn chế thử nghiệm lan man.
4. KYIVSTAR & CHÍNH PHỦ UKRAINE PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG AI NỘI ĐỊA DỰA TRÊN CÔNG NGHỆ MỞ CỦA GOOGLE (GEMMA)
Trong động thái đáng chú ý tại châu Âu, Kyivstar – nhà mạng lớn nhất Ukraine — đã cùng chính phủ nước này khởi động dự án phát triển hệ thống AI nội địa xây dựng trên nền tảng Google Gemma. Đây là mô hình mã nguồn mở của Google, cho phép tùy chỉnh linh hoạt và triển khai độc lập.
Dự án hướng đến mục tiêu xây dựng năng lực AI tự chủ cho Ukraine, phục vụ các nhu cầu trọng yếu như phân tích dữ liệu hạ tầng viễn thông, cảnh báo an ninh mạng, tối ưu hóa giao tiếp giữa chính phủ và người dân. Việc chọn mô hình mã nguồn mở giúp Ukraine kiểm soát tốt hơn về bảo mật dữ liệu trong bối cảnh đất nước đang đối mặt nhiều rủi ro mạng.
Điểm đáng chú ý là: mô hình Gemma đang dần trở thành tiêu chuẩn cho các quốc gia muốn phát triển AI nội địa mà không phụ thuộc quá nhiều vào Big Tech Hoa Kỳ.
KẾT LUẬN
Trong bối cảnh chuyển đổi số và AI đang diễn ra với tốc độ chưa từng có, cả Việt Nam và thế giới đều chứng kiến những chuyển động quan trọng trong tuần qua. Các chính sách mới, sự tham gia mạnh mẽ của cơ quan quản lý, sự đầu tư của doanh nghiệp và sự bứt phá của công nghệ cho thấy chuyển đổi số không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc để mỗi tổ chức duy trì năng lực cạnh tranh.
Doanh nghiệp Việt cần sớm xác định rõ chiến lược chuyển đổi số, chuẩn hóa hạ tầng dữ liệu và từng bước triển khai các ứng dụng AI có khả năng tạo giá trị thực.
Đây là yếu tố cốt lõi để nâng cao năng lực cạnh tranh và tối ưu hiệu quả vận hành trong năm 2026 và những năm tiếp theo.
